ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ

“Οπτικοακουαστικό ντοκουμέντο. Η ιστορία της Ευαγγελίας Κουτσαντώνη – Αϊβάζογλου που έχασε 23 άρρενες συγγενείς στην Μικρασιατική Καταστροφή“.
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 1821. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 1821. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 7 Απριλίου 2016

Ζυμβρακάκης ή Ζυμπρακάκης Χαράλαμπος

 Του Ανδρέα Καστάνη Αν. Καθηγητή Ιστορίας Σχολής Ευελπίδων


Γεννήθηκε το 1812 στα Περιβόλια Ρεθύμνου Κρήτης. Στην Επανάσταση του 1821 οι Τούρκοι σκότωσαν τον πατέρα του Εμμανουήλ και με τη μητέρα του πήγε αρχικά στα Σφακιά και στη συνέχεια στο Ναύπλιο. Αρχικά κατετάγη ως ναυτόπαις, στα υδραϊκά πολεμικά πλοία, και αργότερα, όταν ανέλαβε την εξουσία ο Καποδίστριας, κατετάγη στο τακτικό Πεζικό.

Στις 21 Σεπτεμβρίου 1828 γίνεται δεκτός στο «Λόχο των Ευελπίδων». Στην τρίτη τάξη (μικρότερη) έχασε χρονιά, με αποτέλεσμα να ονομασθεί ανθυπολοχαγός του πυροβολικού ένα χρόνο αργότερα (1832). Προήχθη σε υπολοχαγό το 1842 και σε λοχαγό 2ης τάξης το 1848.

Προβιβάστηκε στο βαθμό του υπολοχαγού 8 χρόνια αργότερα και στο βαθμό του λοχαγού 2ης τάξης μετά από 4 χρόνια. Το 1862 έλαβε μέρος στη Ναυπλιακή επανάσταση κατά του Όθωνα.

Τρίτη 25 Μαρτίου 2014

΄΄Παιχνίδια΄΄ της Ιστορίας από το 1821 στο 1912



Η σχέση της Ψαριανής οικογένειας Καλλάρη με την απελευθέρωση της Ελλάδας, έχει αφετηρία στην προετοιμασία του  αγώνα, πριν το 1821 και αμέσως μετά τη μύηση επιφανών Ψαριανών, στη Φιλική Εταιρεία.

Σε ιστορικά αρχεία, προσωπικά ημερολόγια και απομνημονεύματα αγωνιστών εμφανίζονται οι πρόγονοι του Στρατηγού Καλλάρη, στην αρχή, να συμβάλλουν οικονομικά, όπως και πολλές οικογένειες των Ψαρών.

Με την έναρξη του αγώνα ο Θεοδωρής Καλάρης διέθεσε το  πλοίο του ΄΄Καλλιόπη΄΄ Ο Γιάννης Καλάρης με το δικό του πλοίο, συμμετείχε στις πυρπολήσεις και τις Ναυμαχίες.

Ο πατέρας του Στρατηγού, ο Γεώργιος Καλλάρης ήταν μόλις 13 ετών όταν το νησί του ξεσηκώθηκε και μόλις 16  όταν βίωσε την καταστροφή των Ψαρών.
Τέσσερα  χρόνια μετά, κατατάχθηκε εθελοντής στο Αρχηγείο Συντάγματος του Στρατηγού Φαβιέ για να συμμετάσχει στη απελευθέρωση της Χίου το 1828.

 Η εκστρατεία διεκόπη αλλά ο νεαρός είχε πάρει την απόφασή του να παραμείνει στρατιώτης, τουλάχιστον μέχρι να δει τη χώρα και τον τόπο του ελεύθερο.
 (Κάποια στοιχεία της πορείας του θα βρείτε στην ανάρτηση:

Ο στρατός έγινε η ζωή του. 
Γεώργιος Καλλάρης

Η επανάσταση του 1821 ήταν η αρχή για την απελευθέρωση της Ελλάδας. Ο ίδιος έφυγε από τη ζωή χωρίς να νιώσει τη χαρά της απελευθέρωσης της Χίου και των Ψαρών.

 Φρόντισε όμως να ακολουθήσει στρατιωτική πορεία  ο γιός του ο Κωνσταντίνος Καλλάρης. 

Ένα τμήμα της δικής του Μεραρχίας Ξηράς  κλήθηκε από τη Θεσσαλονίκη, για να συμμετάσχει με το Πολεμικό Ναυτικό  του Κουντουριώτη, στην απελευθέρωση της Χίου

Σύμπτωση;  παιχνίδι της ιστορίας; νομοτελειακός μηχανισμός που αποδίδει ΄΄δικαίωση;΄΄

Λίγες ημέρες μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης ο Καλλάρης είναι διοικητής της πόλης και καλείται να  συγκροτήσει ένα Σύνταγμα.
 Στις 7 Νοεμβρίου είναι έτοιμο.

 Το θέτει πολύ σοφά, όπως έδειξε η ιστορία, υπό τις διαταγές του ήρωα, στις Μάχες Ελασσόνας , Σαρανταπόρου και των Γιαννιτσών, Συνταγματάρχη Νικόλαο Δελαγραμμάτικα.
  
Με τα ατμόπλοια ΄΄ΠΑΤΡΙΣ΄΄ και ΄΄ΣΑΠΦΩ΄΄  το σύνταγμα φτάνει στη Χίο και τίθεται υπό της διαταγές του στόλου.
 Ο Καλλάρης μαθαίνει την απελευθέρωση του νησιού ενώ ετοιμάζεται με την μεραρχία του να φτάσουν και να ενισχύσουν το μέτωπο της Ηπείρου. 

Τη  χαρά για αυτή τη συμβολή στην απελευθέρωση του τόπου, που ήταν η αφετηρία για τη στρατιωτική πορεία 100 χρόνων της οικογένειας, θα εξομολογηθεί πολλά χρόνια μετά, στα παιδιά του.

Η κόρη του Χ. Καλλάρη ανέφερε συχνά εκείνο το καλοκαίρι του 1929 στο Λουτράκι  που ο πατέρας θυμόταν με χαρά τη στιγμή που ξανασυναντήθηκε  με τον  Δελαγραμμάτικα στην Ήπειρο και άκουσε από πρώτο χέρι,  τα γεγονότα απελευθέρωσης των νησιών που περίμεναν από το 1821 να αναπνεύσουν ελεύθερα και είχαν συμβάλει και οι δικοί του άντρες και οι δικές του επιλογές ώστε το όνειρο του Γ. Καλλάρη, του πατέρα του, να γίνει πραγματικότητα.

Πέμπτη 25 Απριλίου 2013

Δ ΜΕΡΟΣ -Ι.ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ-ΤΡΑΓΙΚΑ ΑΓΝΩΣΤΟΣ,ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΣ.


«Η συμβολή του Ιωάννη Καποδίστρια στην Ελληνική Επανάσταση και την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους.Του Ανδρέα Κούκου
(Ο Κ, Ανδρέας Κούκος είναι Νομικός-Καθηγητής Σχολής Εθνικής Αμύνης-Ταξχο ε.α.-Πρόεδρο Εταιρείας Μελέτης Έργου Ιωάννη Καποδίστρια)
Οι χειρισμοί για την προστασία της Ελληνικής Επανάστασης
  
Το Γενικό Σχέδιο που προκρίθηκε για την έκρηξη της Ελληνικής Επαναστάσεως δεν ήταν αυτό που είχε συμφωνηθεί.  Ρώσοι και Έλληνες ερευνητές συμφωνούν ότι θα είχαμε ταυτόχρονη έκρηξη της Επανάστασης σε τέσσερεις  περιοχές:  Πελοπόννησο, Σερβία, Μολδοβλαχία, Κωνσταντινούπολη.  Το πέμπτο σημείο που είναι σημείο αντιπερισπασμού είναι η σύγκρουση του Αλή-Πασά με τα Σουλτανικά στρατεύματα. 
Ο Ιωάννης Καποδίστριας ωθεί τον Αλέξανδρο Υψηλάντη ν’ αναλάβει την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας.  Η συμφωνία τους ήταν ο Υψηλάντης να κατέβει στην Πελοπόννησο και να ηγηθεί εκεί της Επανάστασης που θ’ άρχιζε μετά το Συνέδριο του Λάϋμπαχ (Ιανουάριος – Απρίλιος 1821) για ν’ αποφευχθεί η αντίδραση των Μεγάλων Δυνάμεων.  

 Δυστυχώς την ίδια ακριβώς εποχή ξεσπά στη Νότιο Ιταλία (Νεάπολη)  επαναστατικό κίνημα κατά της Αυστριακής κυριαρχίας με αποτέλεσμα να αλλάξει η προηγούμενη συμφωνία από μέρους του Υψηλάντη και να κινηθεί γρήγορα και ασυντόνιστα το Φεβρουάριο του 1821 από τη Μολδοβλαχία.  Το γενικό σχέδιο δε λειτούργησε γιατί οι Σέρβοι υπαναχώρησαν της αρχικής τους απόφασης να ξεσηκωθούν και οι Φαναριώτες στην Κωνσταντινούπολη δεν τόλμησαν να κινηθούν.

Έτσι στο Συνέδριο του Λάϋμπαχ ο Καποδίστριας αιφνιδιάζεται, αλλά καταφέρνει να αλλάξει την απόφαση του Τσάρου για πιθανή επέμβαση κατά των Ελλήνων Επαναστατών, επέμβαση που επιμένει να γίνει ο Μέτερνιχ και σώζει έτσι την Ελληνική Επανάσταση.  Στην περίπτωση αυτή το λιγότερο δυστυχώς που θα μπορούσε να γίνει, ήταν η αποκήρυξη του Κινήματος του Αλέξανδρου Υψηλάντη.

Η πικρία γι’ αυτήν την απόφαση, θα ακολουθεί τον Αλέξανδρο μέχρι το τέλος της ζωής του.
Αλλά η ολοκλήρωση της σπουδαίας στρατηγικής του δε σταματάει εδώ.  Το 1822, όταν βλέπει ότι δεν μπορεί να βοηθήσει από τη θέση του     ΥΠΕΞ τον Ελληνικό Αγώνα, παραιτείται.  Που πηγαίνει;   Στη Γενεύη, κέντρο διακίνησης των επαναστατικών ιδεών στην Ευρώπη εκείνη την εποχή.
Είναι πολιτική επιλογή του να καταλήξει εκεί και ουσιαστικά εξαργυρώνει αυτά που πρόσφερε στους Ελβετούς οχτώ χρόνια νωρίτερα.

Το Φιλελληνικό Κίνημα γιγαντώνεται, η Ευρωπαϊκή Κοινή γνώμη γέρνει πλέον προς την ίδρυση Ελληνικού Κράτους.  Ο Εϋνάρδος, προσωπικός του φίλος κινεί δισεκατομμύρια σημερινά προς την Ελλάδα.  Τρόφιμα, πολεμοφόδια έρχονται από την Ευρώπη.
Γνωρίζονται στο Συνέδριο της Βιέννης και ο Καποδίστριας τον κάνει αμέσως κοινωνό των ιδεών του.  Ο Εϋνάρδος εκτιμά τον αγαπημένο φίλο του και ερωτεύεται παράφορα την Ελλάδα.

Πολλά από τα χρήματα είναι δικά του και δε θέλει ή ξέρει ότι είναι αδύνατον να επιστραφούν.  Υπηρέτησε την ελληνική υπόθεση πάντα με αφοσίωση, ένταση και συνέχεια ακόμα και ως διπλωματικός εκπρόσωπος στο τέλος της Ελληνικής Κυβέρνησης στα ανακτοβούλια των τριών Δυνάμεων.

Καθοριστικός ο ρόλος του Καποδίστρια σε όλα αυτά.
Οργανώνει με τη βοήθεια του Εϋνάρδου τα Φιλλεληνικά Κομιτάτα και έχει συνεχείς προσωπικές επαφές με Ευρωπαίους πολιτικούς υπέρ της Ελληνικής Επαναστάσεως, σκεπασμένες αναγκαστικά από μεγάλη μυστικότητα.

Χαρακτηριστικά εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι ακόμα και το Φιλλεληνικό Κομιτάτο της Αγίας Πετρούπολης διοχέτευε τεράστια ποσά προς τον ίδιο τον Καποδίστρια στη Γενεύη. 
Εξ άλλου, αποχωρώντας από το Υπουργείο των Εξωτερικών της Ρωσίας, άφηνε ο Καποδίστριας συγκεκριμένες κατευθύνσεις που έμελλαν να καρποφορήσουν αργότερα.  Ιδιαίτερα, το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης  του 1826 και η Συνθήκη του Λονδίνου του 1827, που σήμαναν σπουδαιότατη πρόοδο του Ελληνικού Ζητήματος, προδιαγράφονται στην εισήγηση του Καποδίστρια προς τον Αυτοκράτορα Αλέξανδρο κατά την άνοιξη του 1822. 

Πόσο φρόντιζε και γνώριζε άμεσα ο Καποδίστριας το Ελληνικό Ζήτημα φαίνεται και από το γεγονός, ότι σε επιστολή του από το Παρίσι προς τον Εϋνάρδο, με ημερομηνία 8 Απριλίου 1827,  ανήγγειλε τη σύμπραξη Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας για τη ρύθμιση του Ελληνικού Ζητήματος – τρείς μήνες δηλαδή από την υπογραφή της Συνθήκης της 6ης Ιουλίου 1827!

Έχοντας ήδη την εμπειρία του Πρωθυπουργού της Ιονίου Πολιτείας, του Αρχιστρατήγου της Λευκάδας, του επικεφαλής της Αντικατασκοπίας της Ρωσικής Στρατιάς που αντιμετώπισε το Ναπολέοντα και τη μεγάλη πείρα του ΥΠΕΞ της Ρωσίας, επιλέγεται από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας ως Πρώτος Κυβερνήτης με επταετή θητεία τον Απρίλιο του 1827.

  Το κυβερνητικό του έργο είναι τεράστιο και δεν είναι δυνατόν να αναφερθούμε σήμερα σ’ αυτό.
Υπόδειγμα όμως διπλωματικής στρατηγικής, αλλά και ουσιαστικά η απόφαση  για τη δολοφονία του ήταν το ζήτημα των συνόρων.
Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΣΥΝΟΡΩΝ

Στις 3 Οκτωβρίου 1827, λίγο πριν φτάσει στο Ναύπλιο, ο Καποδίστριας ουσιαστικά ανακρίνεται στο Παρίσι απαντώντας σε ερωτήσεις του Ουίλλμοτ Όρτον, Υφυπουργού του Πολέμου και των Αποικιών της Αγγλικής Κυβερνήσεως. 
Στο ερώτημα του Όρτον:  «Τι πρέπει να εννοήσουμε, λέγοντες Ελλάδα σήμερα;», ο Καποδίστριας χωρίς φόβο απαντά:  «Το Ελληνικό Έθνος αποτελείται από ανθρώπους οι οποίοι από την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως δεν έπαψαν να έχουν την ορθόδοξη πίστη και να μιλούν τη γλώσσα των πατέρων τους, παρέμειναν δε υπό την πνευματική και κοσμική δικαιοδοσία της εκκλησίας τους, όπου μέσα στη Τουρκία και αν κατοικούν».

Στην ερώτηση «ποια είναι τα γεωγραφικά όρια της Ελλάδας;», απαντά:  «Τα όρια της Ελλάδας, από τεσσάρων μεν αιώνων διαγράφησαν από δικαιώματα, τα οποία ούτε ο χρόνος, ούτε οι μεγάλες συμφορές κατόρθωσαν να διαγράψουν, διεγράφησαν δε από το 1821 με το αίμα που χύθηκε στις σφαγές των Κυδωνιών, της Κύπρου, της Χίου, της Κρήτης, των Ψαρών, του Μεσολογγίου και στις πολυάριθμες ναυμαχίες και μάχες, στις οποίες δοξάστηκε το γενναίο αυτό Έθνος».  

 Με απαράμιλλο θάρρος ο Κυβερνήτης ορίζει από τότε τα όρια του Ελληνισμού και το κάνει αυτό μπροστά στην επίσημη Αγγλική Κυβέρνηση χωρίς να υπολογίζει δυστυχώς τις  συνέπειες.  Είναι γνωστές οι απόψεις του άλλωστε για την Αγγλική πολιτική.  Το 1817, μαθαίνοντας τα δεινά που υποφέρουν οι συμπατριώτες του στα Επτάνησα από τους Άγγλους μίλησε προφητικά λέγοντας: 

«Θεωρώ την Αγγλική Αποικιακή εξουσία, τη μεγαλύτερη ατυχία για την Ελλάδα».

Η κεντρική επιδίωξη του Καποδίστρια σχετικά με το ζήτημα των συνόρων ήταν διττή.  Αφ’ ενός να μεταστρέψει την απόφαση των δυνάμεων για αυτονομία προς την πλήρη ανεξαρτησία χωρίς δεσμεύσεις και αφ’ ετέρου να εξασφαλιστεί η ευρύτερη δυνατή εδαφική βάση γι’ αυτό το κράτος ώστε και βιώσιμο να είναι αλλά και να συμπεριλάβει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο τμήμα του Ελληνικού πληθυσμού.

Θεμελιώδης αρχή της διπλωματικής στρατηγικής του υπήρξε η πολιτική ίσης φιλίας  προς τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις.
Δεύτερη αρχή η μεθοδολογία του «δια βαθμών προχωρείν» σύμφωνα με τις υπάρχουσες κάθε φορά συνθήκες και δυνατότητες.

Ο Καποδίστριας χειρίστηκε την λεπτή υπόθεση των συνόρων με τρόπο αριστοτεχνικό.  Με «διγλωσσία» κέρδισε χρόνο συνεργαζόμενος με τη Γερουσία πριν απαντήσει.  Στην απάντηση πάντα αναφέρεται στα συνταγματικά δικαιώματα υπέρ του λαού και του Έθνους.  Για την αποδοχή των Πρωτοκόλλων παρέπεμπε στην Εθνική Συνέλευση, για το ζήτημα της απόσυρσης του Ελληνικού Στρατού απ’ όσες περιοχές δεν επιδικάζονταν στο νέο κράτος, αποδεχόταν φαινομενικά την απόφαση των δυνάμεων, αναβάλλοντας όμως την εκτέλεσή της μέχρι να αποχωρήσουν οι Τούρκοι από τα μέρη εκείνα. 

  Αυτή η αναβλητική του πολιτική διέσωσε ολόκληρες επαρχίες και τις απέδωσε στο νεοϊδρυθέν κράτος.
Παράλληλα ξεσπάει ο Ρωσοτουρκικός  πόλεμος το 1828, τρεις μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του,  αφορμή του οποίου ήταν και η λύση του Ελληνικού Ζητήματος, πράγμα που πετυχαίνει με την ήττα των Τούρκων.  Διπλωματικά έχουμε  πέντε πρωτόκολλα αντί για ένα που ήθελαν οι Άγγλοι.
Πελοπόννησος ελεύθερη και Ύδρα – Σπέτσες λένε οι Άγγλοι.  Στις 14 Σεπτεμβρίου 1831 με την αναβλητική πολιτική του,  πετυχαίνει αυτό που ήθελε γραμμή Βόλου – Άρτας και επιθυμεί να συνεχίσει με στόχο τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Αναρωτιόμαστε ακόμη και σήμερα ποιοι βρίσκονται πίσω από τη δολοφονία του, όταν αυτή εκτελείται 13 ημέρες μετά τη συμφωνία για τα σύνορα και ο φάκελος στα Βρεταν. Αρχεία παραμένει κλειστός.
Αυτή είναι, χωρίς πολλές λεπτομέρειες,  η ολοκληρωμένη στρατηγική του Ιωάννη Καποδίστρια για την Ελληνική Επανάσταση και την ίδρυση του Ελληνικού  Κράτους.

 «Οι ανδριάντες των μεγάλων ανθρώπων χτίζονται με πέτρες που τους έριξαν ενώ ακόμα ζούσαν»,λέει ο Ζακ Κοκτώ.
Ο Καποδίστριας ήξερε ότι θα τον σκοτώσουν.  Τον είχαν προειδοποιήσει.  Και αυτό το μεγαλείο του ανδρός φαίνεται στην προφητική επιστολή που στέλνει στο φίλο του Εϋνάρδο στις 14 Σεπτεμβρίου 1831- 13 ημέρες πριν τη δολοφονία του:

«Ούτε ο φόβος των μηχανορραφιών και των ραδιούργων, ούτε οι μεγάλες  συκοφαντικές στήλες μερικών εφημερίδων δεν θα με αφήσουν να παρεκκλίνω ποτέ από την πορεία που χάραξα στη ζωή μου. 
 Ας λέγουν κι ας γράφουν  ότι θέλουν.  Θα έλθει όμως κάποτε ο καιρός, όταν οι άνθρωποι κρίνονται όχι σύμφωνα με όσα είπαν  ή έγραψαν για τις πράξεις τους, αλλά με αυτή τη μαρτυρία των πράξεών τους. 

 Με αυτήν την πίστη ως αξίωμα έζησα μέσα στον κόσμο με θεμέλιο αυτές τις πνευματικές αρχές μέχρι τώρα, οπότε βρίσκομαι στη δύση της ζωής μου, και υπήρξα πάντοτε  ευχαριστημένος γι’ αυτό.  Μου είναι αδύνατον πλέον να αλλάξω τώρα.  Θα συνεχίσω εκπληρώνοντας πάντοτε το χρέος μου, χωρίς να φροντίζω για τον εαυτό μου και ας γίνει ότι γίνει…».

Ο θάνατος του Ιωάννη Καποδίστρια στέρησε το Έθνος από το μοναδικό στήριγμα ασφάλειας και προοπτικής, είχε δε μακροπρόθεσμα τραγικές συνέπειες.
Το πρόωρο τέλος του Κυβερνήτη υπήρξε μία από τις πρωτογενείς αιτίες που το αίτημα εθνικής ολοκλήρωσης και πολιτικού εκσυγχρονισμού παρέμεινε μέχρι τις ημέρες μας τραγικά αδικαίωτο.
Το Ελληνικό Έθνος θα στέκεται πάντα με ευγνωμοσύνη απέναντι στο μεγάλο Έλληνα Ιωάννη Καποδίστρια.  

 Όχι μόνο θα ζει πάντα στη μνήμη των Ελλήνων ως αστέρας πρώτου μεγέθους ο Κυβερνήτης αλλά και θα παραμένει υπόδειγμα αξιοπρεπούς και ικανότατου άρχοντα.  Η ανωτερότητα, η αφιλοκέρδεια, η εγκράτειά του, και οι τόσες αρετές του, συγκρότησαν το σύνολο ενός αρχαϊκού χαρακτήρα, όπως έγραψε ο Εϋνάρδος.
Η πορεία του χρέους για την ιερή υπόθεση της πατρίδας είχε αρχίσει για τον Καποδίστρια, ξέροντας πως στο τέρμα τον περίμενε ένας στημένος κιόλας σταυρός, με την πίστη, όπως ο ίδιος είπε στους αντιπάλους του, ότι:
«Δεν ζει ο άνθρωπος – ζει το έργο του!...»

 Α ΜΕΡΟΣ

 Β ΜΕΡΟΣ

Γ ΜΕΡΟΣ 

Δευτέρα 22 Απριλίου 2013

Γ ΜΕΡΟΣ -Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ-ΤΡΑΓΙΚΑ ΑΓΝΩΣΤΟΣ,ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΣ.

«Η συμβολή του Ιωάννη Καποδίστρια στην Ελληνική Επανάσταση και την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους.Του Ανδρέα Κούκου

(Ο Κ, Ανδρέας Κούκος είναι Νομικός-Καθηγητής Σχολής Εθνικής Αμύνης-Ταξχο ε.α.-Πρόεδρο Εταιρείας Μελέτης Έργου Ιωάννη Καποδίστρια)


Ο ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΕΝΝΗ
''Τι κάνει λοιπόν στη Βιέννη;
 Ιδρύει την «Εταιρεία των φίλων των Μουσών» (Φιλόμουσος Εταιρεία της Βιέννης), συνέχεια ή αντίγραφο της Φιλόμουσου Εταιρείας της Αθήνας (1813) που ήταν υπό αγγλική επιρροή και με φαινομενικό σκοπό τη συλλογή και διατήρηση των αρχαιοτήτων. Επίτροπος της Εταιρείας της Αθήνας στην Βιέννη ήταν ο Αρχιμανδρίτης Άνθιμος Γαζής, ο οποίος είχε γνωριστεί με τον Καποδίστρια από το 1811.


 Ο Καποδίστριας προτείνει στον Τσάρο Αλέξανδρο Α΄ να βοηθήσει στην ίδρυση της Εταιρείας που θα έχει σκοπό την παροχή βοήθειας μέσω υποτροφιών σε άπορους νέους Έλληνες «διψώντας παιδείας».

Μέλη της Φιλομούσου Εταιρείας έγιναν πολλοί λόγιοι της Βιέννης όπως ο Άνθιμος Γαζής, ο Μητροπολίτης Ουγγροβλαχίας Ιγνάτιος, ο Γεώργιος Σταύρος, ο Αλέξανδρος Στούρτζας κ.α.. 

Η Εταιρεία σε ελάχιστο χρόνο εξαπλώνεται σε όλα τα σημεία του Αυστριακού Κράτους.  Εγγράφονται μέλη με μεγάλες εισφορές όλοι οι ευγενείς και οι Βασιλείς στο Συνέδριο της Βιέννης ακόμα και ο ίδιος ο Μέτερνιχ.

Αργότερα που ο Καποδίστριας επιστρέφει στην Ρωσία ως Υπουργός των Εξωτερικών, εξαπλώνεται και εκεί με υπεύθυνο τον Ιωάννη Δομπόλη, φίλο και συνεργάτη του.  Είναι αυτός που αφήνει ένα μεγάλο ποσό από την περιουσία του για να ιδρυθεί το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Σήμερα,που συμπληρώνονται όμως επίσης 200 χρόνια από την έκδοση του Περιοδικού «Λόγιος Ερμής»,έχετε υποχρέωση εσείς οι Έλληνες της Βιέννης να μην ξεχνάτε τον Ιδρυτή του και Μεγάλο Διδάσκαλο του Γένους Άνθιμο Γαζή που πέθανε πάμπτωχος και ξεχασμένος από την Πατρίδα του στη Σύρο το 1828.
Η μόρφωση των φτωχών νέων λοιπόν, είναι ο βασικός στόχος της Φιλομούσου Εταιρείας.  Όμως πίσω απ’ αυτόν ήταν η μείωση της βρετανικής επιρροής.  Η κατάσταση πλέον ελέγχεται πάλι από τον ίδιο τον Καποδίστρια  και τους συνεργάτες του.

Χαρακτηριστικές είναι οι πληροφορίες που δίνει η Ρωξάνδρα Στούρτζα στα Απομνημονεύματά της:


  «Το πιο σπουδαίο αποτέλεσμα ήταν ότι υπενθυμίσαμε στη συγκεντρωμένη στη Βιέννη Επίσημη Ευρώπη την ύπαρξη ενός δυστυχούς έθνους, που στέναζε κάτω από το βάρβαρο ζυγό, που το ευγενές του όνομα είχε χαραχθεί βαθιά στο πέρασμα των αιώνων και που ζητούσε εναγωνίως να λάβει πάλι τη θέση που δικαιωματικά του ανήκε, μέσα στις τάξεις του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού…».

Οι σκοποί είναι καθαρά πολιτικοί.  Τίθεται έμμεσα Ελληνικό Ζήτημα.  Θέτει το Ελληνικό Ζήτημα σ’ ένα μεγάλο Συνέδριο. «Ελληνικόν Έθνος υπάρχει».  Η συνέχεια της μεγάλης στρατηγικής του σε πλήρη εξέλιξη.  

 Ο Μέτερνιχ υποψιάζεται τα βαθύτερα πολιτικά κίνητρα του Καποδίστρια και θέτει υπό αυστηρή παρακολούθηση τα μέλη της Φιλομούσου Εταιρείας.
Διάσπαρτα τα αυστριακά αρχεία από τις εκθέσεις της Αστυνομίας.  Έτσι ο Καποδίστριας αναγκάζεται να μεταφέρει την έδρα της στο Μόναχο.

Η μελέτη πολλών εκθέσεων, εγγράφων, υπομνημάτων που σώζονται στα αυστριακά αρχεία και είναι ανέκδοτα  ακόμα, με οδηγεί να εξετάσω με προσοχή την παράλληλη ίδρυση μίας άλλης Εταιρείας της  Φιλικής Εταιρείας που ιδρύεται περίπου τον ίδιο χρόνο στην Οδησσό της Ρωσίας.  Αλλά έχουμε  και άλλες μυστικές  εταιρείες που είναι επίτιμο μέλος ο Ιωάννης Καποδίστριας, οι οποίες ιδρύονται στη  Ρωσία  και με τις οποίες καλύπτει τη δράση της Φιλικής Εταιρείας. 
 Άξιο ερεύνης επίσης, το τρίγωνο - ας μου επιτραπεί η έκφραση - Ρωξάνδρα Στούρτζα - Αλέξανδρος Υψηλάντης - εξάδελφός της - Ιωάννης Καποδίστριας.  Ας μην επεκταθούμε όμως!

Αξίζει όμως να αναφέρω εδώ ένα έγγραφο που περιλαμβάνει την  αναφορά του Ταγματάρχη της Εθνοφρουράς Ιωσήφ Τσερβένκα προς την Αυστριακή Καγκελλαρία με ημερομηνία 13 Φεβρουαρίου 1816.Το έγγραφο αυτό είναι μέρος της πολυετούς έρευνας του Ομότιμου Καθηγητού στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης Κου Πολυχρόνη Ενεπεκίδη.

Ο Τσερβένκα παρακολουθεί τις κινήσεις της Φιλόμουσου Εταιρείας, καταγράφει συνομιλίες με μέλη της και αναφέρει ότι στόχος του Καποδίστρια μελλοντικά είναι η Απόλυτη Πολιτική Αυτονομία της Ελλάδος.  Αναφέρει ο Τσερβένκα στο σημαντικότατο αυτό έγγραφό του τα παρακάτω: 

« Η Ελλάς πρέπει, κατά τον Καποδίστριαν, να κηρυχθή ομοφώνως υφ’όλων των Δυνάμεων χώρα αφιερωμένη αποκλειστικώς και μόνον εις τας επιστήμας και την Διαφώτισιν του ανθρώπινου γένους, το έδαφός της να κηρυχθή εκ των έξω απρόσβλητον, εσωτερικώς δε να κρατηθή μακρα̃ν πάσης ξένης αναμίξεως, τέλος οφείλει η Ελλάς να κηρυχθή δι’όλην την ανθρωπότητα κράτος ιερόν».  Και καταλήγει: «… δημιουργούσα κατ’αυτόν τον τρόπον μίαν δι’ολόκληρον την ανθρωπότηταν σωτήριαν ισορροπίαν. 

Μία άλλη ουδετερότητα έξω απ’ αυτήν που πέτυχε για την Ελβετία σκεφτόταν για την Ελεύθερη Ελλάδα ο Καποδίστριας.  Παγκόσμιο Κέντρο Σοφίας και Γραμμάτων. Αυτό το έγγραφο δείχνει όμως και πώς ο Μέτερνιχ και οι συνεργάτες του είχαν αποκρυπτογραφήσει επιτυχώς το χαρακτήρα αυτού του ανθρώπου.Παρ΄όλα αυτά το συγκεκριμένο έγγραφο εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του συγγραφέα.

Το 1814 ίδιο έτος με τη Φιλόμουσο, ιδρύεται και μια άλλη Εταιρεία η Φιλική Εταιρεία.  Τι συμβαίνει;  Δύο παράλληλες εταιρείες;
Ένας Ρώσος  Ιστορικός  μου εκμυστηρεύεται τα εξής:  

 «Μα δεν καταλαβαίνεις;  ΟΙ Εταιρείες είναι δύο,αλλά ο σκοπός της δημιουργίας τους είναι ουσιαστικά ο ίδιος».
Και δικαιώνεται ο Ιστορικός με το συνεχές εταιρικό παιχνίδι που παίζεται τα επόμενα χρόνια.   
Στις 5 Φεβρουαρίου 1815 σε απόρρητη αναφορά της Αυστρ. Αστυνομίας αναφέρονται τα λεγόμενα του Καποδίστρια σε Έλληνες της Βιέννης: 

  «Η Εταιρεία θα εξαπλωθεί και σιγά-σιγά  θα μπορέσει η Ελλάς να εγερθεί.  Το Έθνος είναι πάντοτε το αυτό και δεν αναπνέει παρά την ελευθερίαν.  Έλληνες σκλάβοι δεν υπάρχουν εκτός από εκείνους των Πριγκηπονήσων, απέναντι της Κωνσταντινούπολης, οι Φαναριώται.  

 Αυτοί οι  αξιολύπητοι που θέλουν να πλουτίσουν και ν’ ανέβουν και καταλήγουν να χάσουν το κεφάλι τους όταν γίνουν ισχυροί.  Οι άλλοι Έλληνες των Βουνών είναι ένα άλλο είδος ανθρώπων και ακριβώς εις αυτούς στηρίζεται και απευθύνεται το εν Αθήναις Λύκειον της Εταιρείας των Φιλομούσων».

Ας αφήσουμε όμως για λίγο τις Εταιρείες.   
Μετά τη λαμπρή του παρουσία στη Βιέννη και κάνοντας υπέρβαση 10-15 διπλωματικών βαθμών ο Τσάρος Αλέξανδρος διορίζει τον Καποδίστρια Υπουργό των Εξωτερικών της Ρωσίας τέλος του 1815 –αρχές του 1816. 

Τεράστιο το έργο του στη συνέχεια. Ουσιαστικά αναδιοργανώνει μία νεκρή διπλωματική υπηρεσία που κινείται ασυντόνιστα από το 1802-1803 που ιδρύθηκε. Διπλωματικά αρχεία, Επετηρίδα Ρώσων Διπλωματών, ανακοινώσεις στις εφημερίδες της εποχής,Γραφείο Τύπου ΥΠΕΞ,καινοτομίες πρωτόγνωρες για την εποχή  που διανύουμε.
Εμποδίζει το Μέτερνιχ με τους νέους συμμάχους του τους Άγγλους να επιβάλει τα σχέδιά του.
Συνεχή Συνέδρια: Άαχεν, Τροππάου. Κάρλσμπαντ, Λάυμπαχ. Σ’ αυτά αναδεικνύεται το τεράστιο Ευρωπαϊκό του όραμα.

Ένας μαθηματικός τρόπος σκέψης προσαρμοσμένος στη διπλωματία, είναι ο τρόπος που πετυχαίνει τις περισσότερες φορές το σκοπό του.
Η μεγάλη δραστηριότητα που ανέπτυξε τότε, ο Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας ενόχλησε τον γνωστό μας σύγχρονο Πολιτικό και Ιστορικό Henry Kissinger που ειρωνικά τον αποκαλεί : 
 «συνταγματικό διαιτητή της Ευρώπης».Γιατί ενοχλείται από τη δράση του Ιωάννη Καποδίστρια τόσο ο «μεγάλος Kissinger »? Φοβάται μήπως βρεθούν πολιτικοί στη «Γηραιά Ήπειρο» και ακολουθήσουν το παράδειγμά του? Με προβληματίζει ιδιαίτερα η εχθρική στάση του τέως   Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών.

Ας επιστρέψουμε όμως στη Ρωσία όπου η Φιλική Εταιρεία αλλά και η Φιλόμουσος  συνεχίζουν τη δράση τους ανενόχλητες από την Τσαρική Αστυνομία.  
Πώς είναι δυνατόν, έξι χρόνια να μην έχουμε ούτε μία σύλληψη?

 Παρ΄ όλα αυτά ο Καποδίστριας βρέθηκε σε εξαιρετικά λεπτή θέση όταν του προσφέρθηκε η Ανώτατη Αρχή της Φιλικής Εταιρείας. Αποφάσισε λοιπόν να δράσει, όπως απαιτούσαν οι περιστάσεις, δηλαδή με δύο πρόσωπα, ως Ιανός: από τη μία πλευρά έμενε ο άψογος Υπάλληλος του Αυτοκράτορα και από την άλλη, χωρίς να ζημιώνει καθόλου τον Τσάρο, παρέβαινε τις εντολές του. Ήταν ένα πολύπλοκο παιχνίδι που παιζόταν σε πολλά επίπεδα.
Κατά τον ιστορικό κ.Σπύρο Καββαδία, λόγιο της Ζακύνθου, «όλοι γνώριζαν τα πάντα». Όλο το παιχνίδι παιζόταν σε παραλλαγές των δεδομένων, σε παραπληροφόρηση. 

Η Φιλική σ’ αυτό διέπρεψε και πέτυχε το σκοπό της. Ο Καποδίστριας γνώριζε και επανειλημμένα συγκάλυψε την ύπαρξή της και προστάτεψε κορυφαία μέλη της και την όλη οργάνωσή της με προσωπικές παρεμβάσεις προς το Ρώσο Αυτοκράτορα.

Μην ξεχνάτε κάτι, ότι μιλάμε για τον Υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας.  Ο κύριος λόγος της άρνησής του σχετικά με την πρόταση να αναλάβει αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας ήταν η διορατικότατη προμάντευσή του, πως αν αποδεχόταν την αρχηγία της Επαναστάσεως θα καταδίκαζε εκ των προτέρων σε αποτυχία τον Ελληνικό Αγώνα που θα εμφανιζόταν ως ρωσική επιχείρηση και θα προκαλούσε έτσι αμέσως την εχθρότητα και την αντίδραση των αντίζηλων της Ρωσίας Ευρωπαϊκών δυνάμεων. 

 Έτσι θα αποκλειόταν και η μετέπειτα Ρωσική επέμβαση υπέρ των Ελλήνων.  Εξ άλλου πίστευε, ότι επιβαλλόταν όσο ποτέ να διατηρήσει την υψηλή θέση του στη Ρωσική Κυβέρνηση, ώστε από αυτή να υπηρετήσει το Έθνος, που θα εισερχόταν σε αγώνα κρίσιμο για την ιστορική του ύπαρξη.  

 Αυτή τη θέση θέλει να έχει όταν ξεσπάσει η Ελληνική Επανάσταση.  Ωθεί τον Αλέξανδρο Υψηλάντη ν’ αναλάβει την αρχηγία. 

Μην ξεχνάμε τέσσερα,  κατά τη γνώμη μου, βασικά στοιχεία:

·       Το 1819 ο Ιωάννης Καποδίστριας παίρνει έκτακτη άδεια από τον Τσάρο για να επισκεφθεί τον άρρωστο πατέρα του στην Κέρκυρα.  Ξαφνικά και ενώ είναι στη Κέρκυρα,  συγκεντρώνονται  εκεί όλοι οι μεγάλοι Οπλαρχηγοί.  Κανείς δεν γνωρίζει τι ειπώθηκε στις μεταξύ τους συζητήσεις.
·       Ο Γεώργιος Σταύρος, εξ απορρήτων του Αλή-Πασά, παίζει σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση του Αλή-Πασά κατά του Σουλτάνου, πείθοντάς τον ότι οι Έλληνες Οπλαρχηγοί θα τον βοηθήσουν.  Ο Αλή-Πασάς γνώριζε φυσικά την ύπαρξη της Φιλικής Εταιρείας.
·       Από τη μελέτη μου στα Ρωσικά αρχεία συμπεραίνω ότι υπήρχαν κρυφές χρηματοδοτήσεις που διακινούνταν μέσω του Ιωάννη Καποδίστρια για την ίδρυση σχολείων στην Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, ενώ τα χρήματα αυτά μετατρέπονταν σε όπλα και ίδρυση παραρτημάτων της Φιλικής Εταιρείας.
·   
    Δύο πράκτορες της Φιλικής Εταιρείας, ο Γαλάτης και ο Καμαρινός, άνθρωποι που δεν κρατούσαν τα μυστικά της Φιλικής Εταιρείας, χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα επικίνδυνοι και μετά τη συνάντηση με τον ΥΠΕΞ της Ρωσίας, δολοφονούνται στον Ελλαδικό χώρο από άλλους Φιλικούς.

Και γι’ αυτούς που αναρωτιούνται ακόμα και πιστεύουν ότι ο Καποδίστριας πολέμησε την Φιλική Εταιρεία αναφέρω ότι ο στενότατός του κύκλος στην Αγία Πετρούπολη, ήταν μυημένοι στην Φιλική Εταιρεία:  Αναφέρω δύο ονόματα, Κωνσταντίνος Καντιώτης, Ιδιαίτερος Γραμματέας και εξ απορρήτων του και Πέτρος Ηπίτης, στενότατος φίλος του. ΄΄ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ 

ΤΟ Α ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ 

ΤΟ Β ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ 

Σ